دادن نمىكند و اگر عذرش غير مرض باشد ، مانند مسافرت و امثال آن ، بنابر اقوا تنها قضا بر او واجب است و همچنين است اگر سبب فوت روزه ، مرض باشد و سبب تأخير آن عذر ديگرى يا برعكس . لكن سزاوار نيست احتياط را ترك نموده و بين قضا و يك مد طعام جمع نكند ، مخصوصا اگر عذر او مسافرت باشد و همچنين است در فرض و فرع اخير . ( 1 ) مسألهء 9 - اگر تمام ماه رمضان يا بعض آن را عمدا و بدون عذر روزه نگيرد و تا ماه رمضان ديگر قضاء نكند ، بايد علاوه بر كفّاره افطار عمدى ، براى هر روز يك مد طعام كفّاره بدهد و بعد از ماه رمضان قضاء كند و همچنين بايد براى هر روز يك مد طعام بدهد ، اگر با عذر روزهء او فوت شود ، ولى آن عذر تا رمضان ديگر ادامه نيابد و عذر ديگرى هم عارض نشود و با اين حال سستى بورزد تا رمضان ديگر برسد و اگر تصميم داشت بعد از بر طرف شدن عذر ، قضاء نمايد و در ضيق وقت عذر ديگرى اتفاق افتاد ، بنابر احتياط ( واجب ) بايد جمع كند بين كفّاره - يك مد طعام - و قضا . ( 2 ) مسألهء 10 - اگر قضاى روزه رمضان را چند سال تأخير بيندازد ، كفّارهء تأخير آن به تكرار سالها تكرار نمىشود ، پس اگر سه روز از سه ماه رمضان پىدرپى فوت شود و قضا نكند ، بايد يك كفّاره براى روزه‌اى كه از سال اوّل فوت شده و يك كفّاره براى روزه‌اى كه از سال دوّم فوت شده بپردازد و فقط قضاى روزه‌اى كه از سال اخير فوت شده است ، بر او واجب است ، اگر تا رمضان سال چهارم تأخير نيفتد . ( 3 ) مسألهء 11 - كفّاره چند روز قضاى يك يا چند رمضان را مىتواند به يك فقير بدهد و لازم نيست به هر فقير يك مد براى يك روز بپردازد . ( 4 ) مسألهء 12 - كسى كه روزهء قضاى ماه رمضان را گرفته ، اگر وقت آن تنگ نباشد ، مىتواند ، قبل از ظهر باطل كند . امّا بعد از ظهر حرام است ، بلكه كفّاره واجب مىشود . اگر چه امساك بقيّه روز واجب نباشد و كفّاره در اينجا اطعام ده فقير است به هر كدام يك مد و اگر نتواند ، سه روز روزه بگيرد . ( 5 ) مسألهء 13 - روزه مانند نماز است در اين جهت كه بر ولىّ ميّت واجب است آنچه را از ميّت فوت شده است قضاء نمايد البته اگر عمدا و از روى سركشى ترك كرده باشد ، واجب نبودن قضاى آن بر ولىّ ميّت بعيد نيست ، لكن احتياط آن است كه در اين صورت نيز واجب باشد ، بلكه اين احتياط نبايد ترك شود ، و لكن وجوب قضاى روزه ميّت بر ولىّ در جايى است كه فوت آن موجب قضاء باشد بنابراين اگر به واسطهء عذرى روزه نگيرد و